Trong quá trình tìm việc, nhiều người thường xem nhẹ hợp đồng thử việc, cho rằng chỉ cần làm tốt là sẽ được giữ lại. Thế nhưng trên thực tế, không ít trường hợp mất việc oan chỉ vì những sai sót nhỏ khi ký hợp đồng – từ điều khoản lương, thời gian đến quyền lợi pháp lý. Bạn có biết rằng nếu không đọc kỹ hợp đồng, bạn có thể bị thiệt về tiền lương, mất quyền đóng bảo hiểm, thậm chí không được ký chính thức dù hoàn thành tốt công việc?
Bài viết này sẽ chỉ ra 9 sai lầm thường gặp khi ký hợp đồng thử việc, cách nhận biết và phòng tránh, đồng thời cung cấp cho bạn mẫu hợp đồng đúng luật mới nhất. Dù bạn là ứng viên lần đầu đi làm, nhân sự tuyển dụng hay chủ doanh nghiệp, nội dung sau sẽ cực kỳ hữu ích để giúp bạn bảo vệ quyền lợi ngay từ ngày đầu làm việc. Hãy cùng Next X – Phần mềm quản lý khách hàng tìm hiểu ngay bài viết dưới đây nhé!
I. Hợp đồng thử việc là gì?
1. Khái niệm hợp đồng thử việc
Xem thêm: Hợp đồng kinh tế là gì? 5 điều doanh nghiệp bắt buộc phải nắm rõ
Trước khi đi sâu vào hợp đồng thử việc, bạn cũng nên nắm nhanh số hợp đồng là gì để hiểu đúng bản chất pháp lý của thỏa thuận. Theo Bộ luật Lao động 2019, thử việc là thỏa thuận bằng văn bản giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm thử trong một khoảng thời gian nhất định trước khi chính thức ký hợp đồng lao động. Trong thời gian này, hai bên có quyền đánh giá năng lực, thái độ làm việc và sự phù hợp với vị trí tuyển dụng.
Dù chỉ là giai đoạn “thử”, hợp đồng vẫn có giá trị pháp lý và là cơ sở bảo vệ quyền lợi cho cả hai bên. Điều này có nghĩa là nếu không có hợp đồng rõ ràng, người lao động có thể bị trả lương không đúng thỏa thuận, hoặc mất quyền được nhận việc chính thức dù đã hoàn thành tốt quá trình thử việc.
2. Thử việc có bắt buộc ký hợp đồng không?
Câu trả lời là có. Theo luật, mọi quan hệ thử việc đều cần có hợp đồng rõ ràng bằng văn bản, trừ một số trường hợp rất đặc biệt (ví dụ: làm việc thời vụ ngắn hạn dưới 1 tháng). Việc ký kết không chỉ giúp người lao động có căn cứ pháp lý nếu xảy ra tranh chấp, mà còn giúp doanh nghiệp minh bạch trong quản lý nhân sự và tránh rủi ro pháp lý khi bị thanh tra lao động.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn nhiều nơi tuyển dụng bằng lời nói hoặc qua tin nhắn, dẫn đến hàng loạt rủi ro cho người lao động, đặc biệt khi xảy ra tranh chấp về lương hoặc điều kiện làm việc.
3. Lý do nhiều người chủ quan khi ký hợp đồng thử việc
Rất nhiều người lao động – đặc biệt là sinh viên mới ra trường – cho rằng thử việc chỉ là “giai đoạn tạm thời”, nên dễ bỏ qua việc đọc kỹ hợp đồng, không hỏi rõ mức lương, thời gian làm việc hay điều kiện đánh giá năng suất làm việc. Một số doanh nghiệp cũng lợi dụng điều này để đưa ra hợp đồng mập mờ, thiếu điều khoản ràng buộc nhằm tránh trách nhiệm tuyển chính thức sau khi thử việc kết thúc.
Việc chủ quan này chính là lý do khiến nhiều người rơi vào tình trạng làm xong không được nhận, không có bằng chứng khi khiếu nại và mất trắng thời gian công sức. Vậy nên, những điều cần lưu ý ngay từ đầu sẽ giúp bạn tránh được rất nhiều rủi ro không đáng có.
II. 9 sai lầm phổ biến khi ký hợp đồng thử việc
Xem thêm: 5 điều phải biết về hợp đồng mua bán tài sản tránh rủi ro pháp lý
1. Không đọc kỹ nội dung hợp đồng
Nhiều người lao động ký hợp đồng trong tâm lý “làm vài tuần rồi tính tiếp”, nên bỏ qua bước quan trọng nhất: đọc kỹ nội dung hợp đồng. Điều này dễ dẫn đến hiểu sai về thời gian làm việc, mức lương, quy định nghỉ việc hay điều kiện để được ký chính thức. Không ít trường hợp sau này xảy ra tranh chấp nhưng lại không có cơ sở rõ ràng để đối chiếu. Hãy dành vài phút đọc kỹ từng điều khoản, và nếu có chỗ nào chưa rõ, bạn hoàn toàn có quyền hỏi lại. Một bản hợp đồng thử việc rõ ràng là nền tảng để bảo vệ bạn về sau.
2. Không kiểm tra thời gian thử việc hợp pháp
Theo Bộ luật Lao động 2019, thời gian thử việc được quy định cụ thể theo tính chất công việc. Ví dụ: công việc yêu cầu trình độ cao đẳng trở lên chỉ được thử việc tối đa 60 ngày, còn công việc không cần chuyên môn thì chỉ được thử việc tối đa 6 ngày. Nếu doanh nghiệp ghi thời gian dài hơn, bạn có thể bị lợi dụng để kéo dài giai đoạn thử việc mà không được ký chính thức. Trước khi ký, hãy hỏi rõ lý do và đối chiếu với quy định để đảm bảo quyền lợi.
3. Đồng ý mức lương thấp hơn quy định
Luật quy định mức lương thử việc phải tối thiểu bằng 85% mức lương chính thức. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp cố tình đưa mức lương thấp hơn, đặc biệt là với sinh viên mới ra trường hoặc người thiếu kinh nghiệm. Nếu bạn không hỏi rõ ngay từ đầu và chấp nhận im lặng, bạn có thể đang tự cắt giảm quyền lợi của mình. Ngoài ra, nên xác định rõ thời điểm nhận lương: cuối tháng hay khi kết thúc thử việc? Có thể yêu cầu bằng văn bản để tránh rắc rối về sau.
4. Không rõ quyền lợi và trách nhiệm
Một hợp đồng chuyên nghiệp phải quy định rõ: bạn sẽ làm gì, chịu trách nhiệm gì, và được hưởng quyền lợi nào. Ví dụ: có được nghỉ phép không? Có được hỗ trợ ăn trưa, xăng xe, gửi xe? Nếu không ghi rõ, sau này có xảy ra mâu thuẫn cũng rất khó để đối chiếu. Nhiều người chủ quan, nghĩ rằng “cứ làm tốt là được”, nhưng thiếu thông tin rõ ràng dễ khiến bạn bị đánh giá sai hoặc bị ép làm ngoài phạm vi công việc.
5. Bỏ qua điều khoản chấm dứt hoặc nghỉ ngang
Khi đang thử việc, bạn hoặc doanh nghiệp đều có quyền chấm dứt hợp đồng mà không cần lý do – nhưng phải báo trước ít nhất 3 ngày. Nếu bạn bỏ ngang mà không báo, có thể sẽ bị đánh giá không chuyên nghiệp hoặc mất cơ hội được nhận vào làm chính thức sau này. Trong hợp đồng thử việc nên ghi rõ cách thức thông báo (bằng văn bản, email, hay trực tiếp), tránh hiểu lầm không đáng có. Đây là điểm nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn đến quá trình làm việc lâu dài.
6. Không yêu cầu bản hợp đồng bằng văn bản
Một lỗi cực kỳ nghiêm trọng là chấp nhận đi làm mà không ký hợp đồng hoặc chỉ thỏa thuận miệng/tin nhắn. Khi đó, bạn không có căn cứ pháp lý nếu xảy ra tranh chấp lương, thời gian làm việc hay bị đơn phương cho nghỉ. Bất kỳ công việc nào – dù chỉ thử việc – cũng cần có hợp đồng bằng văn bản, ít nhất là email xác nhận có chữ ký số hoặc scan rõ ràng. Nếu doanh nghiệp từ chối, hãy cân nhắc lại mức độ chuyên nghiệp và uy tín của họ.
7. Không xác định rõ tiêu chí đánh giá thử việc
Bạn nên hỏi rõ: “Thử việc sẽ đánh giá theo tiêu chí nào?”, “Ai sẽ đánh giá?”, “Tiêu chuẩn được ký chính thức là gì?”. Nếu không rõ ràng, bạn sẽ không biết mình cần tập trung vào điều gì và có thể bị đánh rớt dù làm rất tốt. Nhiều nơi đánh giá dựa vào cảm nhận của quản lý – yếu tố này dễ dẫn đến thiên vị hoặc không minh bạch. Một bản hợp đồng nên có mục “tiêu chí đánh giá kết quả thử việc” để đảm bảo công bằng.
8. Thiếu điều khoản bảo mật thông tin
Trong các công ty công nghệ, tài chính, pháp lý… việc bảo mật thông tin nội bộ là yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, nhiều bản hợp đồng thử việc lại thiếu điều khoản này. Điều đó không chỉ gây rủi ro cho doanh nghiệp mà còn khiến người lao động lúng túng khi rời công ty hoặc chuyển việc. Nếu bạn được tiếp cận dữ liệu nhạy cảm trong thời gian thử việc, nên chủ động yêu cầu bổ sung điều khoản bảo mật để tránh các rắc rối pháp lý.
9. Không kiểm tra việc đóng BHXH trong thử việc
Theo quy định hiện hành, người lao động trong thời gian thử việc chưa bắt buộc tham gia BHXH. Tuy nhiên, có những trường hợp doanh nghiệp cam kết đóng sớm hoặc hỗ trợ bảo hiểm tai nạn, y tế. Việc này cần được ghi rõ trong hợp đồng. Nếu không làm rõ, bạn có thể bị mất quyền lợi mà không hay biết. Khi ký hợp đồng, hãy hỏi trực tiếp bộ phận nhân sự và yêu cầu làm rõ bằng văn bản nếu có hỗ trợ đặc biệt.
III. Quy định mới nhất về hợp đồng thử việc theo luật
Xem thêm: Số hợp đồng là gì? 5 điều quan trọng doanh nghiệp cần nắm rõ
Hiểu đúng các quy định pháp luật là yếu tố quan trọng giúp bạn ký hợp đồng thử việc một cách tự tin và không lo bị lừa hoặc chịu thiệt. Dưới đây là những điểm mới và quan trọng nhất theo Bộ luật Lao động 2019, bạn nên biết trước khi đặt bút ký.
1. Thời gian thử việc tối đa theo từng vị trí
Luật quy định rõ ràng thời gian thử việc tùy theo tính chất công việc. Cụ thể:
- Không quá 180 ngày: với người quản lý doanh nghiệp theo Điều 162 Bộ luật Lao động 2019.
- Không quá 60 ngày: đối với công việc yêu cầu trình độ cao đẳng trở lên.
- Không quá 30 ngày: với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật.
- Không quá 6 ngày: với các công việc giản đơn.
Doanh nghiệp không được kéo dài thời gian thử việc quá mức cho phép, kể cả khi có lý do “đánh giá thêm năng lực”. Nếu hợp đồng ghi thời gian sai, bạn có thể yêu cầu sửa đổi hoặc từ chối ký để bảo vệ quyền lợi.
2. Mức lương trong hợp đồng thử việc
Mức lương thử việc được pháp luật quy định không thấp hơn 85% mức lương của công việc chính thức. Điều này đảm bảo người lao động vẫn nhận được mức thu nhập hợp lý trong thời gian thử việc. Tuy nhiên, luật không quy định cụ thể hình thức trả lương – theo tháng hay theo ngày – nên bạn cần hỏi rõ và đưa vào hợp đồng bằng văn bản.
Ngoài ra, trong hợp đồng thử việc, cần xác định rõ: mức lương có bao gồm phụ cấp không, có trừ bảo hiểm không, và có điều kiện tăng lương nếu được tuyển chính thức không. Việc thỏa thuận rõ ràng giúp bạn không bị rơi vào tình huống lương “mập mờ”, khó đối chiếu sau này.
3. Trách nhiệm của người sử dụng lao động
Người sử dụng lao động khi ký hợp đồng thử việc có trách nhiệm:
- Cung cấp đúng công việc như đã thỏa thuận
- Hướng dẫn người thử việc làm quen môi trường, công cụ làm việc
- Đánh giá kết quả thử việc công bằng, minh bạch
- Thông báo kết quả thử việc ngay sau khi kết thúc thời hạn
Nếu người lao động đạt yêu cầu, doanh nghiệp phải ký hợp đồng lao động chính thức ngay – không được trì hoãn hoặc kéo dài thêm thời gian thử việc. Đây là một điểm bắt buộc theo luật, nhưng nhiều nơi vẫn cố tình “lách luật” để kéo dài thử việc hoặc từ chối ký tiếp mà không thông báo rõ lý do. Trong trường hợp này, người lao động có thể yêu cầu giải trình hoặc phản ánh tới cơ quan chức năng.
IV. Mẫu hợp đồng thử việc mới nhất 2026
Một hợp đồng thử việc đúng chuẩn không chỉ giúp người lao động yên tâm làm việc mà còn giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro pháp lý. Dưới đây là những điểm quan trọng bạn cần biết khi tạo hoặc kiểm tra mẫu hợp đồng thử việc.
1. Những nội dung bắt buộc theo quy định pháp luật
Theo Bộ luật Lao động 2019, một hợp đồng thử việc hợp lệ cần có đầy đủ các nội dung cơ bản sau:
- Thông tin đầy đủ của người lao động và người sử dụng lao động
- Vị trí công việc và mô tả ngắn gọn nhiệm vụ chính
- Thời gian thử việc cụ thể, đúng quy định
- Mức lương thử việc và hình thức trả lương
- Thời gian làm việc, nghỉ ngơi
- Quy định về quyền lợi, nghĩa vụ và điều khoản chấm dứt
- Thời điểm bắt đầu và kết thúc hợp đồng thử việc
- Chữ ký của hai bên (và đóng dấu nếu là tổ chức)
Thiếu bất kỳ nội dung nào trong số này đều có thể khiến hợp đồng không có giá trị pháp lý, đặc biệt nếu có tranh chấp xảy ra. Dù chỉ là thử việc, hợp đồng vẫn cần sự chuyên nghiệp và rõ ràng.
2. Gợi ý mẫu hợp đồng thử việc 2024
Dưới đây là bố cục gợi ý cho một bản hợp đồng thử việc chuẩn năm 2024:
- Tiêu đề: HỢP ĐỒNG THỬ VIỆC
- Phần mở đầu: Căn cứ pháp lý và thông tin hai bên
- Điều 1: Công việc, vị trí thử việc
- Điều 2: Thời gian và địa điểm làm việc
- Điều 3: Mức lương, phụ cấp (nếu có)
- Điều 4: Thời gian làm việc, nghỉ lễ
- Điều 5: Quyền và nghĩa vụ của người lao động
- Điều 6: Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động
- Điều 7: Chấm dứt hợp đồng
- Điều 8: Điều khoản chung
Bạn nên in hợp đồng làm 2 bản, mỗi bên giữ 1 bản và có chữ ký xác nhận rõ ràng. Nếu có điều chỉnh, nên làm phụ lục hợp đồng kèm theo.
3. Hợp đồng thử việc bằng tiếng Anh có hợp lệ không?
Trong môi trường doanh nghiệp nước ngoài hoặc công ty có yếu tố quốc tế, việc sử dụng hợp đồng thử việc bằng tiếng Anh là hoàn toàn hợp lệ – miễn là nội dung đảm bảo tuân thủ pháp luật Việt Nam và được hai bên đồng thuận.
Tuy nhiên, nếu người lao động không hiểu rõ tiếng Anh, nên yêu cầu có bản song ngữ để đảm bảo minh bạch và tránh hiểu nhầm. Điều này đặc biệt quan trọng với các điều khoản liên quan đến quyền lợi, lương thưởng, và điều kiện kết thúc hợp đồng. Dù ngôn ngữ sử dụng là gì, nội dung vẫn phải đúng với quy định tại Bộ luật Lao động 2019.
V. Kết luận
Dù chỉ là bước đầu trong quá trình tuyển dụng, hợp đồng thử việc có vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi cho cả người lao động và doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật, tránh những sai lầm phổ biến và biết cách đàm phán điều khoản hợp lý sẽ giúp bạn làm việc chuyên nghiệp ngay từ những ngày đầu.
Nếu bạn là nhà tuyển dụng, việc sử dụng mẫu hợp đồng rõ ràng và công cụ quản lý tự động sẽ giúp quy trình thử việc minh bạch, hiệu quả và tiết kiệm thời gian. Nếu bạn là người lao động, đừng ngần ngại đọc kỹ hợp đồng, hỏi rõ quyền lợi và yêu cầu minh bạch ngay từ đầu. Đừng để bản thân rơi vào thế bị động vì thiếu hiểu biết. Chuẩn bị kỹ lưỡng với một hợp đồng thử việc rõ ràng sẽ giúp bạn bắt đầu hành trình sự nghiệp một cách vững chắc và tự tin hơn.
Theo dõi NextX – Trang tin để cập nhật thêm các mẫu hợp đồng mới nhất, kiến thức pháp luật và công cụ giúp quản lý nhân sự hiệu quả trong thời đại số!
|
NextX là nền tảng phần mềm CRM toàn diện nhất dành cho việc chăm sóc và quản lý khách hàng hiện nay. Với hơn 3.000 khách hàng trên toàn quốc, hệ thống con đa dạng nhất thị trường, hệ thống chức năng All-in-One giúp giải quyết được hầu hết các vấn đề doanh nghiệp gặp phải. HỆ THỐNG GIẢI PHÁP HỖ TRỢ >>Giải pháp chính: Phần mềm CRM cho giáo dục đào tạo Phần mềm CRM cho du lịch lữ hành Phần mềm CRM cho vận tải logistic >>Phòng Marketing: >>Phòng kinh doanh: Phần mềm định vị nhân viên thị trường >>Phòng nhân sự: Phần mềm gọi điện cuộc gọi cho telesale >>Phòng hỗ trợ khách hàng: Loyalty App – app chăm sóc khách hàng Phần mềm tổng đài chăm sóc khách hàng Call Center Phần mềm tổng đài ảo Call Center >>Phòng hệ thống phân phối: Phần mềm quản lý hệ thống phân phối HỆ THỐNG GIẢI PHÁP QUẢN LÝ – ĐIỀU HÀNH HỆ THỐNG GIẢI PHÁP BÁN HÀNG |
