Lateral thinking là gì? Cách cải thiện kỹ năng lateral thinking

Trong thời đại của sự đổi mới và cạnh tranh ngày nay, khả năng tư duy sáng tạo và linh hoạt trở thành yếu tố quyết định sự thành công trong nhiều lĩnh vực. Lateral thinking nổi lên như một công cụ quan trọng giúp cá nhân và tổ chức vượt qua những cách tiếp cận truyền thống và tìm ra giải pháp đột phá cho các vấn đề phức tạp. Vậy lateral thinking là gì? NextX- Phần mềm quản lý công việc sẽ cùng bạn tìm hiểu cách cải thiện kỹ năng lateral thinking

I. Lateral thinking là gì?

Xem thêm: Top 6 phương pháp phát triển tư duy cầu tiến trong công việc hiệu quả

Lateral thinking (hay được gọi là tư duy ngoại biên, tư duy phi tuyến tính) là một khái niệm đề cập đến phương pháp tiếp cận vấn đề bằng cách nhìn nhận từ những góc độ sáng tạo và không theo lối mòn. Thay vì giải quyết vấn đề theo các bước logic truyền thống, tư duy ngoại biên khuyến khích việc khám phá những con đường mới, phá vỡ các khuôn mẫu tư duy sẵn có để tìm ra những giải pháp đột phá và bất ngờ.

Được giới thiệu bởi Edward de Bono vào năm 1967, khái niệm này nhấn mạnh rằng trong nhiều trường hợp, việc tiếp cận vấn đề từ các góc nhìn khác thường, thậm chí có vẻ phi lý, có thể mang lại những giải pháp hiệu quả hơn. Tư duy phi tuyến tính không chỉ đơn giản là việc suy nghĩ khác đi mà còn là một phương pháp có hệ thống, sử dụng các kỹ thuật cụ thể để khuyến khích sự sáng tạo và khả năng đổi mới trong việc giải quyết vấn đề.

Một trong những điểm đặc trưng của tư duy phi tuyến là khả năng thách thức và phá vỡ các giả định mà chúng ta thường mặc nhiên chấp nhận. Thay vì đi theo con đường logic trực tiếp, tư duy phi tuyến tìm cách "đi vòng" qua các ý tưởng tưởng chừng như không liên quan. Từ đó phát hiện ra những mối liên hệ mới và những cách giải quyết chưa từng được nghĩ đến. Điều này giúp mở rộng phạm vi suy nghĩ, mang lại những giải pháp có tính đột phá cao.

II. Lợi ích của lateral thinking

Xem thêm: 5 Ứng dụng của Design Thinking trong kinh doanh hiện đại

1. Kích thích sự sáng tạo

Lateral thinking đóng vai trò thiết yếu trong việc kích thích sự sáng tạo, đặc biệt là trong môi trường nơi các quy tắc và khuôn khổ truyền thống có thể hạn chế khả năng phát triển ý tưởng mới. Phương pháp này khuyến khích khám phá, áp dụng ý tưởng từ góc độ và lĩnh vực không liên quan. Giúp cá nhân và nhóm phá vỡ các rào cản tư duy thông thường. 

Thay vì chỉ tiếp cận vấn đề từ một chiều hướng duy nhất, tư duy phi tuyến thúc đẩy sự tìm kiếm và kết hợp các yếu tố khác biệt để tạo ra các giải pháp mới và độc đáo. Bằng cách loại bỏ sự phụ thuộc vào các quy tắc cứng nhắc và lối mòn tư duy, phương pháp này mở ra không gian cho sự sáng tạo bùng nổ. Nó giúp phát hiện ra những ý tưởng có thể bị bỏ qua trong phương pháp tư duy truyền thống. Điều này tạo điều kiện cho sự đổi mới sáng tạo và sự tiến bộ. Đồng thời khuyến khích phát triển ý tưởng sáng tạo mà trước đây có thể không được xem xét.

2. Giải quyết vấn đề hiệu quả

Tư duy phi tuyến cũng có tác động tích cực đến khả năng giải quyết vấn đề hiệu quả. Thay vì chỉ dựa vào các phương pháp và giải pháp đã biết, phương pháp này khuyến khích việc tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau. Từ đó cung cấp các phương pháp giải quyết linh hoạt và đa dạng hơn. 

Khi đối mặt với các vấn đề phức tạp, việc xem xét chúng từ các quan điểm khác nhau và kết hợp các yếu tố không liên quan trực tiếp có thể giúp tạo ra các giải pháp phù hợp hơn với tình huống cụ thể. Tư duy này cho phép phát hiện ra những điểm yếu và cơ hội trong cách tiếp cận truyền thống. Từ đó nâng cao khả năng tìm ra các giải pháp sáng tạo và quản lý công việc hiệu quả. Việc áp dụng các phương pháp phi tuyến giúp cá nhân và tổ chức giải quyết các thách thức phức tạp bằng cách mở rộng phạm vi suy nghĩ và khám phá các khả năng mới.

3. Phá vỡ các giải định và khuốn mẫu cứng nhắc

Tư duy phi tuyến có khả năng phá vỡ các giả định và khuôn mẫu cứng nhắc. Điều này giúp cá nhân và nhóm mở rộng phạm vi suy nghĩ và khám phá các ý tưởng mới. Phương pháp này khuyến khích việc đặt câu hỏi và thách thức các giả định hiện tại. Từ đó làm giảm sự phụ thuộc vào các cách tiếp cận và giải pháp truyền thống. 

Khi không bị giới hạn bởi các giả định và khuôn mẫu, các cá nhân có thể phát hiện ra các cơ hội và giải pháp sáng tạo. Mà có thể các giải pháp này đã bị bỏ qua nếu chỉ sử dụng các phương pháp tư duy truyền thống. Việc phá vỡ khuôn mẫu cứng nhắc và xét lại giả định giúp cải thiện khả năng nhận thức. Từ đó giúp tạo ra các giải pháp đổi mới và quản lý công việc cá nhân hiệu quả hơn.

4. Cải thiện kỹ năng ra quyết định

Một trong những lợi ích quan trọng của lateral thinking là khả năng cải thiện kỹ năng ra quyết định. Khi tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, người suy nghĩ có thể xem xét các yếu tố tiềm ẩn. Từ đó cân nhắc các kịch bản khác nhau và đánh giá các tác động của từng quyết định. Điều này giúp nâng cao khả năng ra quyết định một cách sáng suốt và toàn diện hơn.

Thay vì chỉ dựa vào một góc nhìn hạn hẹp, tư duy này khuyến khích sự đánh giá toàn diện. Từ đó giúp bạn đưa ra các quyết định chính xác phù hợp với chiến lược kinh doanh của công ty. Giảm rủi ro và trong quá trình ra quyết định có ý nghĩa đối với cá nhân và tổ chức. Những quyết định này được đưa ra có khả năng ứng phó tốt với những thay đổi và thách thức. Từ đó giúp tổ chức duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

III. Cách cải thiện kỹ năng lateral thinking

Xem thêm: Design Thinking là gì? Top 5 lợi ích bất ngờ bạn chưa biết

1. Sử dụng sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy là một công cụ hiệu quả giúp cải thiện kỹ năng tư duy đa chiều. Sơ đồ tư duy bắt đầu với vấn đề chính nằm ở trung tâm và các nhánh con mở rộng. Từ đó, thể hiện các ý tưởng và mối liên hệ liên quan. Bằng cách sắp xếp thông tin theo cách không tuyến tính, sơ đồ tư duy giúp bạn nhìn thấy cấu trúc và mối liên hệ giữa các yếu tố một cách rõ ràng hơn.

Phương pháp này kích thích não bộ hoạt động sáng tạo và giúp bạn phát hiện giải pháp mới lạ. Khi tổ chức thông tin theo sơ đồ, bạn có thể dễ dàng nhận diện các kết nối bất ngờ. Điều này giúp khám phá các ý tưởng sáng tạo mà trước đây có thể bị bỏ qua. Sơ đồ tư duy giúp làm rõ các vấn đề phức tạp và tạo ra không gian cho sự đổi mới. Từ đó giúp cải thiện khả năng giải quyết vấn đề.

2. Suy nghĩ ngược

Suy nghĩ ngược giúp tiếp cận vấn đề từ góc độ hoàn toàn khác bằng cách đảo ngược giả định. Thay vì chỉ cải thiện sản phẩm hoặc dịch vụ theo cách thông thường, phương pháp này khuyến khích bạn xem xét các tình huống hoặc yếu tố từ một quan điểm ngược lại. 

Kỹ thuật này giúp phá vỡ giả định cứng nhắc mở ra các giải pháp sáng tạo mới. Bằng cách xét vấn đề từ góc độ ngược lại, giúp khám phá giải pháp không ngờ tới. Từ đó phát triển các giải pháp độc đáo và hiệu quả hơn. Suy nghĩ ngược kích thích tư duy sáng tạo và giúp tìm phương pháp mới để giải quyết vấn đề.

3. Thay đổi góc nhìn và đặt câu hỏi

Thay đổi góc nhìn và đặt câu hỏi là những kỹ thuật quan trọng trong việc cải thiện lateral thinking. Thay đổi góc nhìn liên quan đến việc xem xét vấn đề từ các quan điểm khác nhau. Điều này giúp bạn tránh các giả định hạn chế và mở rộng khả năng tìm kiếm giải pháp. Đặt câu hỏi mở, như "Có những cách khác nào để giải quyết vấn đề này?" hoặc "Có các yếu tố nào mà chúng ta chưa xem xét?", khuyến khích sự khám phá và sáng tạo.

Phương pháp này giúp tiếp cận vấn đề linh hoạt hơn và phát hiện ý tưởng mới. Thay đổi góc nhìn và đặt câu hỏi mở giúp giải quyết vấn đề hiệu quả. Từ đó tạo ra một không gian cho sự đổi mới và phát triển.

4. Kỹ năng 6 chiếc mũ tư duy

Kỹ năng 6 chiếc mũ tư duy, do Edward de Bono phát triển, là một phương pháp mạnh mẽ để nâng cao khả năng tư duy đa chiều. Phương pháp này sử dụng sáu kiểu tư duy khác nhau. Nó tượng trưng bằng sáu chiếc mũ màu sắc, để tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ. Các mũ bao gồm: mũ trắng (thực tế và thông tin), mũ đỏ (cảm xúc và cảm nhận), mũ đen (phê phán và phân tích rủi ro), mũ vàng (lạc quan và lợi ích), mũ xanh (quản lý và tổ chức), và mũ xanh lá (sáng tạo và ý tưởng mới).

Sử dụng kỹ năng 6 chiếc mũ tư duy giúp bạn phân tích vấn đề từ nhiều quan điểm khác nhau. Từ đó phát triển sự hiểu biết và cân nhắc các yếu tố trong quá trình giải quyết vấn đề. Phương pháp này khuyến khích tư duy có cấu trúc và tổ chức các ý tưởng hiệu quả hơn. Bằng cách áp dụng các kiểu tư duy, giúp tạo ra giải pháp sáng tạo và hiệu quả hơn. Đồng thời phát triển khả năng tư duy đa chiều một cách toàn diện.

IV. Kết luận

Lateral thinking là một công cụ mạnh mẽ trong việc khám phá và giải quyết các vấn đề phức tạp. Bằng cách phá vỡ các giả định và khuôn mẫu tư duy truyền thống, tư duy này cho phép chúng ta tiếp cận vấn đề từ những góc độ mới mẻ, tạo ra các giải pháp sáng tạo và độc đáo. Việc phát triển và áp dụng tư duy này không chỉ nâng cao hiệu quả công việc mà còn thúc đẩy sự phát triển cá nhân và tổ chức. Hy vọng thông qua bài viết có thể giúp bạn biết thêm thông tin về lateral thinking. Hãy theo dõi Trang tin NextX để biết thêm nhiều thông tin hữu ích.